Proktolog to lekarz zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób odbytnicy i odbytu. Powszechną chorobą, którą zajmują się proktolodzy, są hemoroidy. Badanie proktologiczne może wydawać się krępujące, ale jest konieczne, trwa bardzo krótko i nie powoduje bólu.
Fot. Gustavo Fring/ pexels.com
Kto to jest proktolog?
Proktolog to lekarz specjalista zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób końcowego odcinka jelita grubego, czyli odbytnicy wraz w odbytem.
Obecnie w Polsce nie ma formalnie podspecjalizacji z proktologii. Proktologią zajmują się chirurdzy lub gastroenterolodzy, którzy w toku swojego rozwoju zawodowego ukierunkowali się na leczenie chorób odbytnicy i odbytu.
Jakie choroby leczy proktolog?
Do chorób odbytnicy i odbytu, których leczeniem zajmuje się proktolog, należą między innymi:
- choroba hemoroidalna, czyli hemoroidy, zwane popularnie guzkami krwawniczymi
- rak odbytnicy
- szczelina odbytu
- polipy odbytnicy i odbytu
- ropień odbytu i odbytnicy
- zapalenie odbytnicy
- wypadanie odbytnicy
- zespół wrzodu samotnego odbytnicy.
Z jakimi objawami można się zgłosić do proktologa?
Objawy, które mogą wskazywać na chorobę odbytnicy lub odbytu i powinny skłonić do wizyty u proktologa to:
- ból, pieczenie, swędzenie odbytu
- zmiana kształtu stolca (np. stolce ołówkowate)
- domieszka krwi, ropy, śluzu w stolcu
- guzki lub zgrubienia w okolicach odbytu
- ból podczas wypróżniania
- nietrzymanie stolca
- uczucie niepełnego wypróżnienia
- naglące parcie na stolec
- brudzenie bielizny stolcem
- trudności z utrzymaniem stolca
- ślady krwi na papierze toaletowym
- wyciek ropy lub śluzu z odbytu.
Jak się przygotować do wizyty u proktologa?
Pierwsza wizyta najczęściej nie wymaga szczególnego przygotowania. Bez uzgodnienia z lekarzem nie należy na własną rękę wykonywać lewatywy ani stosować środków przeczyszczających. W dniu planowanej wizyty w gabinecie proktologicznym najlepiej jest zadbać o prawidłowe, fizjologiczne wypróżnienie (np. dostarczając odpowiednią ilość błonnika w diecie kilka dni przed planowaną wizytą, wypijanie odpowiedniej ilości płynów). Okolicę odbytu należy przed badaniem dokładnie umyć delikatnym środkiem myjącym.
Jak wygląda wizyta u proktologa?
W gabinecie proktologicznym lekarz przeprowadzi szczegółowy wywiad, wypytując o dolegliwości, objawy, ich początek, częstość i nasilenie. Zapyta również o inne choroby, które mogą mieć związek z podanymi dolegliwościami (np. cukrzyca, choroby neurologiczne, choroby innych części przewodu pokarmowego), a także o przebyte zabiegi operacyjne, urazy, porody, ewentualnie zmiany masy ciała, gorączki itp.
Kolejnym etapem jest badanie przedmiotowe. Lekarz poleci rozebrać się od pasa w dół i ułożyć się na specjalnym fotelu lub leżance, w ułożeniu na plecach z rozłożonymi nogami (ułożenie ginekologiczne) lub na brzuchu, opierając się na kolanach i łokciach (tzw. ułożenie kolanowo-łokciowe). W takim ułożeniu lekarz może dokładnie obejrzeć okolicę odbytu, poszukując zmian skórnych, oznak przetoki, wypadania błony śluzowej i innych zmian chorobowych.
Ryc. 2. Badanie per rectum gruczołu krokowego
Następnie wykona badanie per rectum (łac. przez odbyt, a właściwie przez odbytnicę). Używając żelu ze środkiem miejscowo znieczulającym (najczęściej jest to 2% żel lignokainowy) lekarz włoży palec w rękawiczce przez odbyt. W badaniu tym lekarz może ocenić napięcie i strukturę zwieraczy odbytu, wybadać zmiany na powierzchni błony śluzowej odbytu i końcowego odcinka odbytnicy (szczeliny, ubytki, przetoki), a także inne zmiany patologiczne, jak zakrzepowe żylaki odbytu, wypadanie błony śluzowej, a także polipy i guzy odbytu i odbytnicy. W zależności od sytuacji lekarz może, po uzyskaniu zgody pacjentki, zbadać równoczasowo drugą ręką przez pochwę, aby ocenić, czy nie występuje np. przetoka odbytniczo-pochwowa. Badanie per rectum nie boli i trwa bardzo krótko, zwykle kilka–kilkanaście sekund.
Uzupełnieniem badania proktologicznego jest badanie wziernikowe – anoskopia. Anoskop jest instrumentem średnicy ok. 23 mm (a więc niewiele grubszy od palca) i długości ok. 8 cm, nie jest to więc badanie uciążliwe i w większości przypadków jest bezbolesne. Badanie anoskopowe umożliwia ocenę wzrokową kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy i jest nieodzowne do oceny guzków krwawniczych (hemoroidów), szczelin odbytu, przetok i innych zmian patologicznych.
